· 4 dk okuma

A.TR Dolaşım Belgesi Nedir, Ne Zaman Gerekir?

A.TR belgesi nedir sorusu, AB'ye ilk kez ihracat yapacak firmaların en sık sorduğu sorulardan biri. Bu yazıda belgenin ne işe yaradığını, ne zaman gerektiğini ve nasıl hazırlandığını özetledik.

A.TR belgesi nedir?

A.TR dolaşım belgesi, Türkiye ile Avrupa Birliği arasındaki Gümrük Birliği kapsamında kullanılan bir belge. 1996'dan beri yürürlükte olan Gümrük Birliği sayesinde sanayi ürünleri Türkiye ile AB arasında gümrük vergisi ödenmeden dolaşabiliyor. A.TR, malın bu serbest dolaşım hakkına sahip olduğunu gösteriyor.

Burada bir ayrıntı önemli: A.TR bir menşe belgesi değil. Ürünün “Türk malı” olduğunu değil, Türkiye'de serbest dolaşımda bulunduğunu kanıtlıyor. Yani üçüncü bir ülkeden ithal edilip Türkiye'de gümrük vergisi ödenerek serbest dolaşıma girmiş bir ürün de A.TR ile AB'ye gönderilebiliyor.

Kısaca: A.TR, Gümrük Birliği kapsamındaki ürünlerin AB'de gümrük vergisi ödemeden ithal edilebilmesi için alıcının gümrükte sunduğu belgedir.

Belge, kâğıt üzerinde basit bir form gibi görünse de yanlış doldurulduğunda alıcınıza ciddi maliyet çıkarabilir. Bu nedenle ilk sevkiyatlarda her alanı dikkatle kontrol etmek gerekiyor.

Ne zaman gerekir, ne zaman gerekmez?

DurumKullanılan belge
AB ülkesine sanayi ürünüGenellikle A.TR
AB ülkesine tarım ürünüGenellikle EUR.1 (tercihli rejim)
AB ülkesine kömür ve çelik ürünüGenellikle EUR.1
Latin Amerika ülkesine (örneğin Meksika, Kolombiya)A.TR kullanılmaz, alıcı genellikle menşe şahadetnamesi ister
Şili'ye (STA kapsamında)A.TR kullanılmaz, anlaşmadaki menşe belgesi gerekir

Bu tablo genel bir yön göstermek için. Ürününüzün hangi rejime girdiği ve hangi belgenin gerektiği her zaman GTİP koduna göre kontrol edilmeli. İşlenmiş tarım ürünlerinde durum daha karmaşık olabiliyor, çünkü ürünün sanayi ve tarım bileşenleri farklı muamele görebiliyor.

Gümrük Birliği yalnızca Türkiye ile AB arasında geçerli. A.TR ile İspanya'ya giren bir ürün AB içinde serbestçe dolaşabilir, ama aynı belge Latin Amerika'daki bir ülke için bir anlam ifade etmez. Aynı ürünü hem İspanya'ya hem de Meksika'ya satıyorsanız iki sevkiyat için farklı belge setleri hazırlamanız gerekir.

A.TR nasıl düzenlenir?

A.TR belgesi ihracatçı tarafından doldurulur. Türkiye'de belge ticaret ve sanayi odalarından temin edilir, oda tarafından onaylanır ve ihracat sırasında gümrük idaresince vize edilir. Günümüzde süreç büyük ölçüde elektronik ortamda yürüyor. Pratikte çoğu firma bu işi gümrük müşaviri ile birlikte yapıyor.

  1. Fatura ve çeki listesi hazırlanır.
  2. A.TR bilgileri (gönderici, alıcı, eşya tanımı, kap adedi, ağırlık) faturayla uyumlu şekilde doldurulur.
  3. Belge oda ve gümrük onayından geçer.
  4. Asıl belge veya elektronik kaydı alıcıya ulaştırılır, alıcı da kendi gümrüğünde sunar.

A.TR'nin bir başka özelliği, AB'den Türkiye'ye yapılan ithalatta da kullanılması. Yani İspanya'dan sanayi ürünü ithal eden bir Türk firması da İspanyol tedarikçisinden A.TR isteyerek gümrük vergisi avantajından yararlanabiliyor. İthalat yapan firmalar için de belgeyi tanımak bu nedenle önemli.

Sık yapılan hatalar

Belge alıcıya ulaşmazsa ya da hatalı olursa alıcı gümrük vergisi ödemek zorunda kalabilir. Bu da hem maliyet hem de ilişki açısından sorun yaratır.

Bu hataların çoğu belge hazırlığının son güne bırakılmasından kaynaklanıyor. Fatura kesilmeden önce eşya tanımını, GTİP kodunu ve ambalaj bilgilerini gümrük müşavirinizle birlikte gözden geçirmek sorunların büyük kısmını önler. Düzenli sevkiyat yapıyorsanız bu kontrolü standart bir prosedür haline getirin.

Örnek: İspanya'ya sanayi ürünü

Türkiye'den İspanya'ya mobilya, tekstil, makine parçası ya da yapı malzemesi gibi bir sanayi ürünü gönderdiğinizi düşünelim. Ürün Gümrük Birliği kapsamındaysa İspanyol alıcınız A.TR ile malı gümrük vergisi ödemeden ithal edebilir. KDV ve diğer iç vergiler ise ayrıca uygulanır. A.TR bunları kapsamaz.

İspanyol alıcılar A.TR'yi genellikle iyi tanıyor ve belgenin sevkiyatla birlikte gelmesini bekliyor. Yine de ilk siparişte belgeyi nasıl ileteceğinizi, asıl belge mi yoksa elektronik kayıt mı kullanılacağını alıcınıza önceden sorun.

A.TR, EUR.1 ve menşe şahadetnamesini karşılaştırdığımız ayrıntılı yazımıza ve İspanya'ya ihracat rehberimize bakabilirsiniz. İspanya'ya ilk sevkiyatınızı planlıyorsanız ihracat danışmanlığı hizmetimiz hakkında bilgi alabilirsiniz.

Bu pazarlara açılmak mı istiyorsunuz?

Ürününüzü ve hedefinizi anlatın, ilk adımları birlikte planlayalım.

Sorunuz mu var? Bize yazın.