· 5 dk okuma

EUR.1, A.TR ve Menşe Şahadetnamesi: Farkları ve Kullanım Alanları

EUR.1 ile A.TR farkı, ihracatçıların en sık karıştırdığı konulardan biri. Bu yazıda bu iki belgeyi ve menşe şahadetnamesini yan yana koyarak hangisinin ne zaman gerektiğini anlattık.

EUR.1 ile A.TR farkı nedir?

İki belge de ihracatta gümrük vergisi avantajı sağlamak için kullanılıyor. Fark, neyi kanıtladıklarında.

A.TR dolaşım belgesi, Türkiye ile AB arasındaki Gümrük Birliği kapsamındaki sanayi ürünlerinde kullanılıyor. Malın Türkiye'de serbest dolaşımda olduğunu gösteriyor. Ürünün nerede üretildiğini değil, gümrük statüsünü kanıtlıyor.

EUR.1 dolaşım belgesi ise tercihli menşe belgesi. Ürünün bir ticaret anlaşmasındaki menşe kurallarına göre Türk menşeli olduğunu gösteriyor. AB ile ticarette tarım ürünleri ile kömür ve çelik ürünlerinde, Gümrük Birliği dışında kaldıkları için, EUR.1 kullanılıyor. Türkiye'nin serbest ticaret anlaşması yaptığı ülkelerde de (örneğin Şili) menşe ispatı genellikle EUR.1 ile yapılıyor.

Akılda kalması için: A.TR “bu mal serbest dolaşımda” der. EUR.1 “bu mal anlaşmaya göre Türk menşeli” der.

Yanlış belge seçimi alıcının gümrükte fazladan vergi ödemesine yol açabiliyor.

Menşe şahadetnamesi

Menşe şahadetnamesi, malın hangi ülkede üretildiğini gösteren genel bir belge. Tercihli bir vergi avantajı sağlamaz. Ticaret ve sanayi odaları tarafından düzenleniyor.

Peki neden isteniyor? Bazı ülkeler ithalatta istatistik, kota, anti-damping önlemi veya genel gümrük işlemleri için malın menşeini bilmek istiyor. Bazı alıcılar da bankaları veya kendi müşterileri istediği için bu belgeyi talep ediyor. Türkiye ile serbest ticaret anlaşması olmayan Latin Amerika ülkelerine yapılan sevkiyatlarda en sık karşılaşılan belge budur.

Menşe şahadetnamesi ile EUR.1 çok karıştırılıyor. İkisi de menşe ile ilgili, ama yalnızca EUR.1 bir ticaret anlaşması kapsamında vergi avantajı sağlıyor. Anlaşması olmayan bir ülkeye EUR.1 göndermek alıcıya bir fayda sağlamaz. Anlaşması olan bir ülkeye yalnızca menşe şahadetnamesi göndermek ise alıcının tercihli vergiden yararlanamaması anlamına gelebilir.

Üç belgenin karşılaştırması

A.TREUR.1Menşe şahadetnamesi
Ne kanıtlar?Serbest dolaşım statüsüTercihli menşeGenel menşe (üretim ülkesi)
Vergi avantajıVar (Gümrük Birliği)Var (anlaşmaya göre)Yok
Tipik kullanımAB'ye sanayi ürünüAB'ye tarım ürünü, STA ülkeleriAnlaşması olmayan ülkeler
Kim düzenler/onaylar?İhracatçı doldurur, oda ve gümrük onaylarİhracatçı doldurur, oda ve gümrük onaylarTicaret ve sanayi odaları

Uygulamadaki ayrıntılar, örneğin elektronik düzenleme imkanı veya belge yerine faturada beyan kullanılabilmesi, anlaşmaya ve güncel mevzuata göre değişebiliyor. Kesin bilgi için gümrük müşavirinize ve T.C. Ticaret Bakanlığı kaynaklarına başvurun.

Bir ürün için hangi belgenin gerektiğine karar verirken iki soruyu sırayla sorun. Birincisi: Varış ülkesiyle Türkiye arasında Gümrük Birliği ya da serbest ticaret anlaşması var mı? İkincisi: Ürününüz bu anlaşmanın kapsamına giriyor mu? İki sorunun cevabı da evetse tercihli belgeyi (A.TR veya EUR.1) hazırlayın. Cevaplardan biri hayırsa büyük ihtimalle menşe şahadetnamesi gerekecektir. Bu son kararı GTİP kodu ve gümrük müşavirinizle birlikte verin.

Ülkelere göre örnekler

Bu örnekler yalnızca yön göstermek içindir. Her ürün için doğru belge GTİP koduna göre belirlenmeli.

Bazı sevkiyatlarda birden fazla belge birlikte istenebilir. Örneğin Latin Amerika'ya giden bir gıda ürününde menşe şahadetnamesinin yanında sağlık sertifikası ve analiz raporu da gerekebilir. Alıcınızdan, kendi gümrük müşavirinin istediği belge listesini yazılı olarak almak en güvenli yol.

Sık yapılan hatalar

  1. Tarım ürünü için A.TR, sanayi ürünü için EUR.1 düzenlemek.
  2. EUR.1 düzenlerken ürünün menşe kurallarını gerçekten karşılayıp karşılamadığını kontrol etmemek.
  3. Belgedeki eşya tanımının, ağırlığın veya kap adedinin faturayla uyuşmaması.
  4. Alıcının hangi belgeye ihtiyaç duyduğunu sevkiyattan önce sormamak.

A.TR hakkında daha fazla bilgi için A.TR belgesi nedir yazımıza, Şili'deki uygulama için Türkiye-Şili STA yazımıza bakabilirsiniz. Belgeler ve ilk sevkiyat planı konusunda destek için hizmetlerimizi inceleyin.

Bu pazarlara açılmak mı istiyorsunuz?

Ürününüzü ve hedefinizi anlatın, ilk adımları birlikte planlayalım.

Sorunuz mu var? Bize yazın.