· 5 dk okuma

İhracata Nasıl Başlanır? İlk İhracat İçin Adım Adım Rehber

İhracata nasıl başlanır sorusu çoğu KOBİ için ilk siparişten önce gelir. Bu yazıda ilk ihracatınızı planlarken izleyebileceğiniz adımları sırasıyla anlattık.

İhracata nasıl başlanır: önce hazırlık

Türkiye 2025 yılında TİM verilerine göre 273,4 milyar dolarlık mal ihraç etti. Bu rakamın arkasında büyük holdinglerin yanında binlerce küçük ve orta ölçekli firma var. Çoğu da işe tek bir siparişle başladı. İhracata nasıl başlanır sorusunun cevabı aslında karmaşık değil, ama sıralama önemli.

İlk adım şirket tarafındaki hazırlık. Ticaret siciline kayıtlı bir şirketiniz ve vergi numaranız zaten varsa büyük kısmı tamamdır. İhracat yapan firmaların ilgili ihracatçı birliğine üye olması gerekiyor. Ürününüzün sektörüne göre hangi birliğe bağlı olacağınızı TİM ve bölgenizdeki ihracatçı birlikleri üzerinden öğrenebilirsiniz. Bir de gümrük müşaviri ile çalışmaya başlamanızı öneririz. Gümrük beyannamesi ve belgelerde ilk birkaç sevkiyatta bu desteğin değeri çok net görülüyor.

Ürünü tanımlayın: GTİP ve hedef pazar

Her ürünün bir gümrük tarife kodu vardır. Türkiye'de buna GTİP denir. Hedef ülkede hangi gümrük vergisinin uygulanacağı, hangi belgenin isteneceği ve ürünün herhangi bir kayıt ya da izne tabi olup olmadığı bu koda göre belirlenir. Bu yüzden pazar araştırmasına GTİP ile başlamak zaman kazandırır.

Hedef pazarı seçerken şu sorulara cevap arayın:

Yakın ve kuralları belli bir pazarla başlamak çoğu firmaya iyi gelir. İspanya bu açıdan sık tercih edilen bir ilk adım. Daha uzak ama büyüyen pazarlar için Latin Amerika sayfamıza da göz atabilirsiniz.

Alıcı bulma ve ilk teklif

Alıcı bulmak için fuarlar, ticaret müşavirlikleri, sektör dernekleri ve doğrudan e-posta en çok kullanılan yollar. Hangisini seçerseniz seçin, karşı tarafın dilinde hazırlanmış bir katalog ve kısa bir firma sunumu fark yaratır.

İlk teklifinizde birim fiyatı, minimum sipariş miktarını, teslim süresini, ödeme şeklini ve teslim şeklini (Incoterms) açıkça yazın. Teklifin ne kadar süre geçerli olduğunu da belirtin. Eksik bırakılan her madde sonradan pazarlık konusu olur.

İpucu: İlk siparişte kâr marjından çok güven önemlidir. Küçük bir deneme siparişini sorunsuz teslim etmek, büyük bir sözleşmeden daha değerli bir referans olabilir.

Ödeme ve teslim şartları

Yeni bir alıcıyla çalışırken ödeme riski en çok düşünülmesi gereken konu. Peşin ödeme, kısmi peşin ödeme, akreditif ve vesaik mukabili ödeme gibi seçenekleri alıcının ülkesine ve sipariş büyüklüğüne göre değerlendirin. Teslim şartında ise FOB, CIF veya EXW gibi Incoterms kurallarından birini seçip sözleşmeye yazın. Bu kurallar masrafın ve riskin hangi noktada alıcıya geçtiğini belirler.

Ödeme ve teslim şartını birbirinden bağımsız düşünmeyin. Örneğin EXW satıp ödemeyi mal teslim alındıktan sonra almayı kabul ederseniz, mal fabrikanızdan çıktığı andan itibaren hem malın hem de paranın kontrolünü kaybedersiniz. İlk siparişlerde bu ikisini birlikte değerlendirmek, ileride yaşanabilecek anlaşmazlıkların önünü keser.

Sevkiyat ve belgeler

Sevkiyat aşamasında ticari fatura, çeki listesi ve taşıma belgesi (konşimento ya da CMR) temel evraklardır. Varış ülkesine göre bunlara A.TR, EUR.1 veya menşe şahadetnamesi eklenebilir. Gıda, kozmetik ve tarım ürünlerinde sağlık sertifikası gibi ek belgeler de istenebilir. Hangi belgenin gerektiğini ürünün GTİP koduna ve varış ülkesine göre gümrük müşavirinizle teyit edin.

İlk sevkiyattan sonra kısa bir değerlendirme yapın: Hangi belge gecikti, hangi maliyet tahmin edilenden yüksek çıktı, alıcı en çok neyi sordu? Bu notlar ikinci siparişte size ciddi zaman kazandırır.

İlk ihracat kontrol listesi

  1. İlgili ihracatçı birliğine üyeliğinizi tamamlayın.
  2. Ürününüzün GTİP kodunu kesinleştirin.
  3. Bir veya iki hedef pazar seçin ve mevzuatını kontrol edin.
  4. Katalog ve fiyat listenizi hedef dile çevirin.
  5. Alıcı adaylarıyla temas kurun, teklifinizi net şartlarla verin.
  6. Ödeme ve teslim şeklini sözleşmeye yazın.
  7. Belgeleri gümrük müşavirinizle birlikte hazırlayın.

Belgeler konusunda daha fazla ayrıntı için EUR.1, A.TR ve menşe şahadetnamesi farkları yazımıza bakabilirsiniz. İspanyolca konuşulan pazarlarda ilk ihracatınızı planlıyorsanız ihracat danışmanlığı hizmetlerimiz hakkında bilgi alabilirsiniz.

Kaynak: Türkiye İhracatçılar Meclisi (TİM).

Bu pazarlara açılmak mı istiyorsunuz?

Ürününüzü ve hedefinizi anlatın, ilk adımları birlikte planlayalım.

Sorunuz mu var? Bize yazın.